Περιοδικός Πίνακας
Ο Περιοδικός Πίνακας
Ο Περιοδικός Πίνακας είναι η οργανωμένη διάταξη όλων των χημικών στοιχείων, με βάση τον ατομικό τους αριθμό (Ζ).
Δημιουργήθηκε από τον Dmitri Mendeleev (1869) και περιέχει 118 στοιχεία.
- Οριζόντιες σειρές: Περίοδοι (7 περίοδοι)
- Κατακόρυφες στήλες: Ομάδες (18 ομάδες)
Περίοδοι
Η περίοδος είναι η οριζόντια σειρά του πίνακα. Ο αριθμός της περιόδου δείχνει πόσες στιβάδες έχει το στοιχείο.
| Περίοδος | Στιβάδες | Παραδείγματα |
|---|---|---|
| 1η | K | H, He |
| 2η | K, L | Li, C, N, O, Ne |
| 3η | K, L, M | Na, Mg, Al, Cl, Ar |
| 4η | K, L, M, N | K, Ca, Fe, Br, Kr |
Ομάδες
Η ομάδα είναι η κατακόρυφη στήλη. Τα στοιχεία της ίδιας ομάδας έχουν ίδιο αριθμό ηλεκτρονίων σθένους και παρόμοιες χημικές ιδιότητες.
Li, Na, K, Rb, Cs • 1 ηλεκτρόνιο σθένους • Πολύ δραστικά μέταλλα
Be, Mg, Ca, Sr, Ba • 2 ηλεκτρόνια σθένους • Δραστικά μέταλλα
F, Cl, Br, I • 7 ηλεκτρόνια σθένους • Πολύ δραστικά αμέταλλα
He, Ne, Ar, Kr, Xe • 8 ηλεκτρόνια σθένους • Χημικά αδρανή
Μέταλλα, Αμέταλλα, Ημιμέταλλα
| Κατηγορία | Θέση στον Π.Π. | Ιδιότητες | Παραδείγματα |
|---|---|---|---|
| Μέταλλα | Αριστερά & κέντρο | Αγωγοί, γυαλιστερά, όλκιμα | Na, Fe, Cu, Au, Al |
| Αμέταλλα | Δεξιά | Μονωτές, θαμπά, εύθραυστα | C, N, O, S, Cl |
| Ημιμέταλλα | Διαγώνια (σκαλοπάτι) | Ημιαγωγοί | Si, Ge, As |
Περιοδικότητα Ιδιοτήτων
Οι ιδιότητες των στοιχείων μεταβάλλονται περιοδικά:
- Ατομική ακτίνα: Αυξάνει προς τα κάτω (↓) και αριστερά (←)
- Ενέργεια ιονισμού: Αυξάνει προς τα πάνω (↑) και δεξιά (→)
- Ηλεκτραρνητικότητα: Αυξάνει προς τα πάνω (↑) και δεξιά (→)
- Μεταλλικός χαρακτήρας: Αυξάνει προς τα κάτω (↓) και αριστερά (←)
Σύνοψη
- Περίοδος: Οριζόντια σειρά = αριθμός στιβάδων
- Ομάδα: Κατακόρυφη στήλη = ηλεκτρόνια σθένους (κύριες ομάδες)
- Αλκάλια (ΙΑ): 1 e⁻ σθένους, πολύ δραστικά
- Αλογόνα (VIIA): 7 e⁻ σθένους, πολύ δραστικά
- Ευγενή αέρια (VIIIA): 8 e⁻ σθένους, αδρανή
Ασκήσεις
Σε ποια περίοδο και ομάδα ανήκει το Cl (Ζ=17) με δομή (2,8,7);
Λύση
• Περίοδος = 3 (3 στιβάδες)
• Ομάδα = VIIA (7 e⁻ σθένους) → Αλογόνα
Ποια η ηλεκτρονιακή δομή ενός στοιχείου της 4ης περιόδου και ομάδας ΙΙΑ;
Λύση
• 4η περίοδος → 4 στιβάδες
• Ομάδα ΙΙΑ → 2 e⁻ σθένους
• Δομή: (2,8,8,2) → Ca (Ασβέστιο)
Ποιο στοιχείο έχει μεγαλύτερη ατομική ακτίνα: Na ή K;
Λύση
Το K έχει μεγαλύτερη ακτίνα (είναι πιο κάτω στην ίδια ομάδα)