Οξέα - Βάσεις - Άλατα
Οξέα
Τα οξέα είναι ουσίες που όταν διαλύονται στο νερό απελευθερώνουν ιόντα υδρογόνου (H⁺).
Ιδιότητες οξέων:
- Όξινη (ξινή) γεύση
- Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών (ηλιοτρόπιο → κόκκινο)
- Αντιδρούν με μέταλλα → υδρογόνο
- Αντιδρούν με βάσεις → άλας + νερό
- pH < 7
| Οξύ | Τύπος | Ιόντα |
|---|---|---|
| Υδροχλωρικό | HCl | H⁺ + Cl⁻ |
| Θειικό | H₂SO₄ | 2H⁺ + SO₄²⁻ |
| Νιτρικό | HNO₃ | H⁺ + NO₃⁻ |
| Ανθρακικό | H₂CO₃ | 2H⁺ + CO₃²⁻ |
Βάσεις
Οι βάσεις είναι ουσίες που όταν διαλύονται στο νερό απελευθερώνουν ιόντα υδροξειδίου (OH⁻).
Ιδιότητες βάσεων:
- Πικρή γεύση
- Ολισθηρή υφή (σαπουνίζουν)
- Αλλάζουν το χρώμα των δεικτών (ηλιοτρόπιο → μπλε)
- Αντιδρούν με οξέα → άλας + νερό
- pH > 7
| Βάση | Τύπος | Ιόντα |
|---|---|---|
| Υδροξείδιο νατρίου (καυστ. νάτριο) | NaOH | Na⁺ + OH⁻ |
| Υδροξείδιο καλίου | KOH | K⁺ + OH⁻ |
| Υδροξείδιο ασβεστίου (ασβέστης) | Ca(OH)₂ | Ca²⁺ + 2OH⁻ |
| Αμμωνία | NH₃ | NH₄⁺ + OH⁻ |
Κλίμακα pH
Το pH μετράει πόσο όξινο ή βασικό είναι ένα διάλυμα.
Παραδείγματα pH
Λύση
• Γαστρικό υγρό: pH ≈ 1-2 (πολύ όξινο)
• Λεμόνι: pH ≈ 2
• Καθαρό νερό: pH = 7
• Αίμα: pH ≈ 7.4
• Σαπούνι: pH ≈ 9-10
• Χλωρίνη: pH ≈ 12-13
Εξουδετέρωση
Η εξουδετέρωση είναι η αντίδραση ενός οξέος με μια βάση.
Παραδείγματα Εξουδετέρωσης
Λύση
• HCl + NaOH → NaCl + H₂O
• H₂SO₄ + 2NaOH → Na₂SO₄ + 2H₂O
• HNO₃ + KOH → KNO₃ + H₂O
Άλατα
Τα άλατα είναι ιοντικές ενώσεις που προκύπτουν από την αντίδραση οξέος με βάση.
| Οξύ | Βάση | Άλας | Όνομα |
|---|---|---|---|
| HCl | NaOH | NaCl | Χλωριούχο νάτριο |
| H₂SO₄ | Ca(OH)₂ | CaSO₄ | Θειικό ασβέστιο (γύψος) |
| HNO₃ | KOH | KNO₃ | Νιτρικό κάλιο |
| H₂CO₃ | Ca(OH)₂ | CaCO₃ | Ανθρακικό ασβέστιο (μάρμαρο) |
Σύνοψη
- Οξέα: Δίνουν H⁺, pH < 7, ξινή γεύση
- Βάσεις: Δίνουν OH⁻, pH > 7, πικρή γεύση
- pH = 7: Ουδέτερο διάλυμα
- Εξουδετέρωση: Οξύ + Βάση → Άλας + Νερό
- Άλατα: Ιοντικές ενώσεις από εξουδετέρωση
Ασκήσεις Εξάσκησης
Ένα διάλυμα έχει pH = 3. Είναι όξινο ή βασικό;
Λύση
pH = 3 < 7 → Όξινο
Γράψε την εξίσωση εξουδετέρωσης: H₂SO₄ + KOH
Λύση
H₂SO₄ + 2KOH → K₂SO₄ + 2H₂O
Ποιο άλας σχηματίζεται από HNO₃ και Ca(OH)₂;
Λύση
2HNO₃ + Ca(OH)₂ → Ca(NO₃)₂ + 2H₂O
Νιτρικό ασβέστιο